Week van de Belgische Musea | Ontdek onze Museumstukken van het Jaar
Van 17 tot en met 24 mei vieren we de Week van de Belgische Musea. Ontdek onze twee kandidaten voor Museumstuk van het Jaar: één waarvoor volwassenen hun stem kunnen uitbrengen en één waarop kinderen hun favoriet mogen kiezen.
Indringers in het lichaam
Wat hoort bij je lichaam, en wat niet? Spelden of roestige nagels in een slokdarm of luchtpijp zijn duidelijk indringers. Toch komen artsen al eeuwenlang voorwerpen tegen op plaatsen waar ze absoluut niet thuishoren.
De Gentse neus-, keel- en oorarts Fernand Eeman (20e eeuw) was dé specialist in het verwijderen van alles wat níét in slokdarmen en luchtpijpen thuishoort. Vooral jonge kinderen belandden bij hem op de behandeltafel. Hij bewaarde elk verwijderd object. Dit kader, dat in zijn wachtkamer hing, was zijn grote trots. Terloops wijst het ook nog met beschuldigende vinger naar de moeders. Het citaat "Why was mother so careless." hangt boven het prentje van de röntgenfoto.
Vroeger dacht men dat onoplettendheid de belangrijkste oorzaak was. Mensen aten te snel, of waren onvoorzichtig bij het bereiden van voedsel. Maar latere onderzoekers keken kritischer naar die verklaring. Sommige historici suggereren dat armoede ook een rol kan hebben gespeeld, vooral bij kinderen. Niet noodzakelijk omdat ouders nalatig waren, maar mogelijk omdat kinderen honger leden en alles in hun mond stopten wat ze konden vinden.
Zo vertellen de objecten niet alleen een medisch verhaal, maar geven ze ook een inkijk in de sociale omstandigheden en het dagelijks leven van mensen in die tijd.
"Indringers in het lichaam" is te zien in de BORDERS van 26 maart '26 tem 11 april '27.
Voor kinderen
Hoe werkt ons zicht eigenlijk? Wetenschappers proberen dat al heel lang te begrijpen. Daarom maakten ze vroeger modellen van het oog. Met zo’n model konden ze tonen hoe het oog beweegt en hoe de spieren samenwerken.
Onze ogen en hersenen vormen een sterk team om de wereld te begrijpen. Eerst vangen onze ogen licht op. In het oog wordt dat licht omgezet in signalen die via de oogzenuw naar de hersenen gaan. Daar maken onze hersenen er een beeld van.
Best bijzonder, toch? Dankzij dit soort modellen konden wetenschappers stap voor stap ontdekken hoe wij kunnen zien.
Oftalmotroop van Ruete
Een bijzonder voorbeeld is de Oftalmotroop van Ruete, een wetenschappelijk model uit 1857. Met dit model konden onderzoekers laten zien hoe de oogspieren het oog laten bewegen.
Aan de oogbollen zitten draden die de oogspieren voorstellen. Wanneer je aan een draad trekt, beweegt het oog in een bepaalde richting – net zoals in een echt oog. Met kleine gewichtjes blijven de draden gespannen zodat de bewegingen goed zichtbaar zijn.
Dit model werd gemaakt door Christian Ruete in Leipzig (Duitsland) en hielp wetenschappers en studenten om beter te begrijpen hoe onze ogen werken.
Waarom is dit ons kandidaat museumstuk?
De oftalmotroop maakt iets onzichtbaars – de werking van onze oogspieren – tastbaar en begrijpelijk. Met een eenvoudig mechanisch model toont het hoe onze ogen bewegen en samenwerken. Zo brengt het wetenschap tot leven op een manier die meteen duidelijk en boeiend is, ook voor kinderen.
De oftalmotroop van Ruete is te zien in onze permanente collectie bij ‘TWIJFEL’.
